واردات خودروهای لوکس توسط ایرانیان خارج از کشور که بار دیگر به تردیدها درباره اجرای آن در شرایط جنگ، تحریم و محاصره دامن زده بود، با اعلام بسته شدن امکان ثبت آن در سامانه میخک، عملا بسته شد و به نظر می رسد که بازگشایی آن به آینده ای موکول شده است که اقتصاد کشور در شرایطی مطلوب و متعادل قرار گرفته باشد.

به گزارش خبرنگار اقتصادی ایرنا، واردات خودرو توسط ایرانیان خارج از کشور در دو سال اخیر با این رویکرد که این گروه نیازی به تامین ارز از بازار داخلی ندارند و ارزبری این نوع خودروها فشاری به بازار داخل وارد نمی کند، در دستور کار قرار داشت تا به تعدیل بازار خودرو کمک کند اما گذشت زمان نشان داد که این نوع واردات نیز اثر خود را بر بازار ارز می گذارد بویژه آنکه بسیاری از خودروهای وارد شده از این طریق در بازار داخلی فروخته شده و واردکننده ریال دریافتی را از طریق بازار آزاد به ارز تبدیل کرده و چند برابر ارز مصرف شده برای واردات آن از کشور خارج می کند.

صرف نظر از موضوعات مرتبط با ارز، توقف ثبت سفارش واردات خودروها به صورت تجاری از ابتدای جنگ تحمیلی سوم تاکنون از سویی و ابلاغیه جدید گمرک مبنی بر امکان واردات خودروهای لوکس وارداتی توسط ایرانیان خارج از کشور در هفته های اخیر بر شدت نظرات موافقان و مخالفان واردات خودرو در فضای رسانه ای و مجازی کشور افزوده بود؛ موافقان واردات، آن را اهرمی برای تعادل بخشی به بازاری می دانستند که به دلیل افزایش نرخ ارز در بازار آزاد رشد جهشی داشته و دیگر خودروی وارداتی با قیمتی کمتر از ۷ میلیارد تومان در بازار پیدا نمی شود و مخالفان بر این اعتقاد بودند که در شرایط جنگ، تحریم و محاصره اقتصادی، اصلا واردات خودرو چه به صورت تجاری و صفر کیلومتر و چه به صورت واردات ایرانیان خارج از کشور و خودروهای کارکرده ضرورتی ندارد.

البته باید در نظر داشت خودروهایی که اخیرا به بازار عرضه شده اند، مواردی هستند که ثبت سفارش آنها در سال گذشته انجام و وارد گمرک شده بود و به دلیل شرایط اضطرار ناشی از جنگ و لزوم تخلیه کالاها از بنادر و گمرکات، از ابتدای جنگ تحمیلی تحت شرایط خاص ترخیص شدند.

چرا ارز و منشاء آن برای واردات مهم است؟

از سوی دیگر با هدف مدیریت منابع ارزی کشور اعم از ارز حاصل از صادرات نفت و فرآورده های نفتی و همچنین ارز صادرکنندگانی که ملزم به بازگرداندن آن به چرخه اقتصاد کشور هستند، از ابتدای جنگ تحمیلی سوم تاکنون، واردات انواع کالاها به کشور بر اساس اولویت هایی که وزارتخانه های تخصصی به بانک مرکزی اعلام می کنند، صورت می گیرد؛ همچنانکه واردات تلفن همراه تا همین هفته گذشته ممنوع بود و به تازگی امکان واردات تجاری آن - البته نه برای تلفن های همراه لوکس و پرچمدار - فراهم شده است.

موضوع واردات خودرو نیز از این اصل مستثنی نیست و به همین دلیل اکنون واردات ثبت سفارشی برای واردات این خودروها صورت نمی گیرد تا ارزبری اتفاق نیفتد اما امکان واردات خودروهای کارکرده توسط ایرانیان خارج از کشور از محل ارز خود همچنان وجود داشت. بنابراین تامین ارز شرط اصلی واردات خودرو به شمار می رود یعنی پس از صدور مجوز و ثبت سفارش، می بایست نسبت به تامین ارز آن اقدام شود و پس از تایید منشاء ارز از سوی بانک مرکزی و صدور کد ساتا، مجوز ترخیص خودرو از گمرک صادر می شود.

بر این اساس تنها داشتن ارز برای واردات خودرو کافی نیست و باید منشاء آن نیز به تایید بانک مرکزی برسد و از همین رو در هفته های گذشته بانک مرکزی در مکاتبه‌ با وزارت صمت مخالفت خود را با رویه فعلی واردات خودروهای لوکس اعلام کرده و هشدار داده بود که در صورت تداوم این روند کد ساتا صادر نخواهد کرد.

بنابراین، اینکه تعیین منشاء ارز تامین شده برای واردات خودرو می بایست به تایید بانک مرکزی برسد، همین است که برخی صادرکنندگان که از بازگرداندن ارز خود رویگردان هستند، نتوانند از این طریق اولویت های اساسی کشور را دور زده و ارز خود برای واردات کالاهای لوکس و غیرضرور که سودآوری بیشتری برای آنان دارد، اختصاص دهند.

دلایل مخالفت بانک مرکزی با واردات خودرو چیست؟

مهدی دارابی دستیار ارزی رئیس کل بانک مرکزی درباره علت مخالفت نهاد ناظر ارزی در خصوص واردات خودرو و حتی خودروهای وارداتی ایرانیان خارج از کشور، قرار داشتن کشور در شرایط جنگ و لزوم صیانت از منابع ارزی کشور را مورد تاکید قرار داده و گفته است: متاسفانه اتفاقی که رخ داده این است که خودرو وارد گمرک می‌شود و بعد از آن فشارهای مختلفی وارد می‌شود که باید این خودروها ترخیص شوند؛ معمولا این روش در سال‌های اخیر تکرار می‌شده که خودرو را وارد می‌کردند و سپس با اعمال فشار نسبت به ترخیص آنها اقدام می‌کردند.

وی با تاکید بر اینکه اینطور نیست که بانک مرکزی برای واردات خودرو ارز تخصیص داده باشد، اظهار داشت: بسیاری بر این عقیده‌اند که واردات خودرو فشار به منابع ارزی داخلی نمی‌آورد بلکه این خودروها از محل ارزهای افرادی که در خارج از کشور زندگی می‌کنند، به کشور وارد می‌شوند و تحت عنوان واردات خودرو توسط اشخاص مقیم خارج از کشور انجام می‌شود اما بررسی‌های ما نشان می‌دهد این ارز از کف بازار جمع می‌شود، بلکه حتی با فرض اینکه فرد مقیم خارج از کشور ارز در اختیار داشته و با این ارز خودرو وارد کند، نیازی به خودرو در داخل ایران ندارد بنابراین خودرویی که به کشور وارد کرده، در بازار ایران به فروش می‌رساند، از آنجایی که ریال به دست آمده را در ایران نگهداری نمی‌کند، آن را به ارز تبدیل و به خارج از کشور منتقل می‌کند.